Hiện tượng trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay là một bước tiến công nghệ hay một sự chuyển dịch nền tảng? Hay là cả hai? Một số bài viết gần đây đã đưa ra những lập luận thuyết phục rằng, tính đến thời điểm hiện tại, AI chỉ là một sự chuyển dịch công nghệ.
Quan điểm về sự chuyển dịch công nghệ và nền tảng
Cách đây gần hai năm, Casey Winters đã đưa ra một quan điểm vẫn còn nguyên giá trị:
“Tôi nhận ra rằng, qua các giai đoạn chuyển dịch nền tảng của internet và di động, sự thay đổi công nghệ và kênh phân phối không diễn ra đồng thời. Các chuyển dịch nền tảng tạo ra cả cơ hội công nghệ lẫn phân phối thường diễn ra theo trình tự, không phải cùng một lúc… AI đã xuất hiện và rõ ràng tạo ra một sự chuyển dịch công nghệ, cho phép giải quyết các vấn đề theo cách mới mà trước đây không thể thực hiện. Nhưng AI vẫn thiếu một kênh phân phối mới. ChatGPT không phải là ‘câu trả lời’, như cách nói của giới trẻ. Ít nhất là chưa phải lúc này.”
Sameer Singh đã đào sâu hơn vào vấn đề này thông qua một thí nghiệm tư duy:
Hãy bắt đầu với một thí nghiệm tư duy: Trong mỗi kỷ nguyên công nghệ, bạn sẽ tìm thấy các sản phẩm đầu tiên ở đâu?
- Sản phẩm internet thời kỳ đầu ở đâu? Trên internet, tức là bạn có thể truy cập các trang web qua trình duyệt.
- Ứng dụng di động thời kỳ đầu ở đâu? Trên điện thoại thông minh, tức là qua các cửa hàng ứng dụng trên iPhone và Android.
- Sản phẩm AI ở đâu? Trên các mô hình AI? Tất nhiên không. Bạn tìm thấy chúng trên internet hoặc qua các cửa hàng ứng dụng. Đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy sự chuyển dịch của AI không giống như internet hay di động.
…Một sự chuyển dịch nền tảng chỉ tồn tại nếu việc áp dụng một công nghệ nền tảng mới mang lại cho người dùng quyền truy cập vào các sản phẩm mới của kỷ nguyên đó. Điều này tạo ra hiệu ứng mạng giữa việc áp dụng công nghệ và các nhà phát triển xây dựng trên công nghệ đó. Sự áp dụng hàng loạt một công nghệ nền tảng mới với những đặc điểm này có thể được mô tả là một sự chuyển dịch nền tảng.
Theo Singh, việc sử dụng ChatGPT không giúp người dùng dễ dàng tiếp cận các ứng dụng AI như Cursor hay Lovable. Tương tự, việc sử dụng các ứng dụng AI như Cursor hay Lovable không ảnh hưởng đến mức độ sử dụng ChatGPT hay bất kỳ mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nào khác.
Chuyển dịch nền tảng cần thời gian
Casey Winters nhấn mạnh rằng chúng ta đang ở giai đoạn đầu của AI, và các chuyển dịch phân phối mới có thể chưa xuất hiện. Ông so sánh:
Chúng ta không nên kỳ vọng các chuyển dịch phân phối mới đã xảy ra. Cửa hàng ứng dụng App Store ra mắt vào năm 2008, và dù có giai đoạn sôi nổi với các chiến dịch “có ứng dụng cho mọi thứ”, sự hào hứng đó dần lắng xuống, và hầu hết các ứng dụng nổi bật cũng biến mất. Mãi đến năm 2012, khi Facebook ra mắt quảng cáo trên di động, các ứng dụng mới bùng nổ thành các công ty tỷ đô. Điều này tương tự với internet. Mọi người bắt đầu truy cập mạng vào khoảng năm 1994, nhưng Google chỉ xuất hiện vào năm 1998. Trước đó, dù có các công cụ tìm kiếm như Lycos hay Yahoo!, chúng thiếu khả năng phân phối ổn định như Google. Truyền miệng không thể mở rộng quy mô cho các chuyển dịch công nghệ một cách đơn độc. Chúng cần các phương thức phân phối có thể mở rộng, và thường là những phương thức mới, cần thời gian để trở nên rõ ràng.
Vì vậy, với tư cách là một nhà điều hành, thời điểm hiện tại giống như năm 1997 (thời kỳ đầu của internet) hoặc năm 2008 (thời kỳ đầu của di động).
Sự khác biệt giữa chuyển dịch công nghệ và nền tảng
Sameer Singh nhấn mạnh: “Tất cả các chuyển dịch nền tảng, theo bản chất, cũng là chuyển dịch công nghệ. Nhưng không phải mọi chuyển dịch công nghệ đều là chuyển dịch nền tảng.” Hình minh họa dưới đây làm rõ điều này:
Singh giải thích thêm rằng, trong một chuyển dịch công nghệ, người dùng có thể không nhận thức được công nghệ (nó chỉ đơn giản là hoạt động). Ngược lại, trong một chuyển dịch nền tảng, sự thay đổi được đặt ở vị trí trung tâm đối với người dùng:
Trong một chuyển dịch công nghệ, hình thức không quan trọng và không nên quan trọng. Ví dụ, việc mở rộng chức năng nhắn tin hình ảnh của Snapchat sẽ không thể thực hiện nếu không có sự chuyển dịch sang điện toán đám mây. Mặc dù chi phí lưu trữ đám mây của Snapchat rất lớn, nhưng việc mở rộng nhanh chóng sẽ không khả thi nếu dựa vào các khoản đầu tư phức tạp vào cơ sở hạ tầng máy chủ. Điều quan trọng nhất là người dùng cuối của Snapchat không biết và không quan tâm đến điều này. Giao diện người dùng không thay đổi để khoe công nghệ “được hỗ trợ bởi đám mây” của Snapchat. Những thay đổi lớn nhất diễn ra ở hậu trường, không phải ở giao diện người dùng.
Bằng chứng từ thực tế
Khi lướt Twitter, tác giả bắt gặp một dòng tweet từ nhà sáng lập Loveable. Ông chia sẻ cách một người đã xây dựng một doanh nghiệp đạt doanh thu 1 triệu USD trên nền tảng Loveable chỉ trong 5 tháng. Một câu trong bài viết thu hút sự chú ý: “Họ không hề biết rằng sản phẩm được tạo ra bằng AI.” Điều này củng cố quan điểm rằng AI hiện là một chuyển dịch công nghệ hơn là một chuyển dịch nền tảng.
Thách thức và tham vọng của OpenAI
Một sự chuyển dịch nền tảng, tạo ra kênh phân phối mới, rõ ràng là thách thức lớn đối với các công ty đang thống trị thị trường. Từ góc nhìn này, dễ hiểu tại sao OpenAI chi mạnh tay để mua lại “LoveFrom”. Tác giả nhận định rằng đây là động thái thể hiện tham vọng của OpenAI trong việc thúc đẩy AI chuyển từ một công nghệ sang một nền tảng. Có thể đó là nhiệm vụ mà Sam Altman giao cho Jony Ive. Dù có chút hoài nghi về mức định giá cao ngất ngưởng của OpenAI hiện nay, tác giả không nghi ngờ rằng OpenAI là công ty có khả năng tạo ra cú sốc trong bối cảnh công nghệ lớn hiện tại. Gần ba năm sau khi ChatGPT ra mắt, tham vọng của họ vẫn còn là một bức tranh chưa hoàn thiện.
